A

ADEMTHERAPIE
Het herstellen van een natuurlijke adembeweging bij ademproblemen (bijvoorbeeld bij hoog ademen, hyperventilatie, etc.) door middel van oefeningen op het gebied van houding, adem en ontspanning.

ADEMTRAINING
Het leren beheersen van de adem (voor bijvoorbeeld meer controle over de adem tijdens spreken en/ of zingen, of in bepaalde situaties) door middel van oefeningen op het gebied van houding adem en ontspanning.

ARTICULATIE
Een nauwkeurige, duidelijke manier van spreken door een juiste opeenvolging en vorming van spraakklanken. Deze klanken worden geproduceerd in de mond- en keelholte en zorgen onder andere voor een betere verstaanbaarheid.

ADEMRUST
Het (korte) moment na de uitademing en vóór de inademing.

B

BROK IN DE KEEL
Ook wel globus-gevoel genoemd. Propgevoel of gevoel van brok in je keel. Het gevoel dat je ‘over iets heen’ moet slikken. Wegslikken lukt meestal niet. Over het algemeen regelmatig of constant aanwezig.

E

EMOTIE
Het ervaren van stress, spanning of emotie kan invloed hebben op ons lijf, onze adem en/of onze stem. Voorbeelden van klachten die kunnen ontstaan zijn hyperventilatie of andere ademmoeilijkheden, veel spierspanning in keel-, hals- en schoudergebied met misschien ook een brok in de keel-gevoel, veel moeite moeten doen om stem te geven of het wegvallen van de stem.

EUTONIE
De juiste harmonische (basis)spanning in je lichaam, oftewel de juiste balans. Wanneer je uit balans raakt door bijvoorbeeld (over)vermoeidheid, onzekerheid of allerlei gebeurtenissen kan dit zich lichamelijk of psychisch uiten.

G

GLOBUSKLACHTEN / -GEVOEL
Ook wel brok-in-de-keel-gevoel genoemd. Propgevoel of gevoel van brok in je keel. Het gevoel dat je ‘over iets heen’ moet slikken. Weg slikken lukt meestal niet. Over het algemeen regelmatig of constant aanwezig.

H

HYPERVENTILATIE
Hyperventilatie is een manier van ademhalen waarbij adem en lichamelijke activiteit niet goed op elkaar zijn afgestemd. Meestal wordt er te snel of te diep geademd, waardoor extra koolzuur (CO2) wordt uitgeademd. Het gevolg is dat het koolzuurgehalte in het bloed daalt en er een verandering in de zuurgraad van het bloed optreedt. Vaak voorkomende symptomen zijn duizeligheid, tintelingen, ademnood en hartkloppingen.

HEESHEID
Verslechterende stemkwaliteit met afwijkende klank van de stem. De stem klinkt minder helder; er is een ruis hoorbaar. De stem valt soms zelfs weg. De stembanden sluiten slecht(er) of er is een afwijking in het trillingspatroon.

K

KORTADEMIGHEID
Benauwd, niet goed door kunnen ademen, soms zelfs ademnood, kort van adem, hoog ademen, ook zonder inspanning.

KNOBBELS OP DE STEMBANDEN
Kleine knobbeltjes/ zwellingen van het slijmvlies, een soort eeltvormige verdikking. De stembanden kunnen hierdoor slecht(er) sluiten. Komt vooral voor bij vrouwen en kinderen.

L

LARYNX
Latijnse benaming voor het strottenhoofd, het bovenste deel van de luchtpijp.

LOGOPEDIE
Logopedie is specialistische zorg/ behandeling die nodig is voor alle denkbare adem-, stem-, spraak-, taal-, gehoor-, eet- en drinkproblemen.

LOGOPEDIST
Paramedisch beroep. Een logopedist houdt zich over het algemeen bezig met alle denkbare adem-, stem-, spraak-, taal-, gehoor-, eet- en drinkproblemen.

LICHAAMSWERK
Lichaamsgerichte oefeningen welke binnen de therapie worden ingezet. Onze psyche en ons lichaam staan met elkaar in verbinding. Spanningen kunnen zich bijvoorbeeld uiten via je lijf, het is daarom onder andere belangrijk om de signalen van je lichaam beter te leren herkennen en te lokaliseren.

M

MANUELE FACILITATIE VAN DE LARYNX
Ook wel strottenhoofdmassage. Manuele facilitatie van de larynx is met name binnen de stemtherapie een hulpmiddel om spierspanning in het strottenhoofdgebied te diagnosticeren en te verminderen. Het helpt om weer terug tot de basisspanning te komen; je breekt eigenlijk in op spanningsniveau om weer tot basisspanning te komen. Hierdoor gaat het spreken en/of zingen (weer) gemakkelijker. Wordt vaak toegepast om het brok-in-de-keel gevoel te verminderen.

O

ONTSPANNINGSOEFENINGEN
Oefeningen die worden ingezet als ondersteuning bij bijvoorbeeld adem- en stemtherapie. Je leert om (beter) te ontspannen om de spierspanning in het lichaam te verminderen.

P

PSYCHE
Het ervaren van stress, spanning of emotie (in welke mate dan ook) kan invloed hebben op ons lijf, onze adem en/ of onze stem. Voorbeelden van klachten die kunnen ontstaan zijn hyperventilatie of andere ademmoeilijkheden, veel spierspanning in keel-/ hals- en schoudergebied met misschien ook een brok in de keel-gevoel, veel moeite moeten doen om stem te geven of het wegvallen van de stem enzovoorts.

POLIEP OP DE STEMBANDEN
Goedaardige, gladde, bolvormige, meestal rode zwelling op de rand van de stemband, meestal eenzijdig. De stembanden kunnen hierdoor slecht(er) sluiten. Komt vooral voor bij mannen.

S

STEMPLOOIEN
Beter woord voor stembanden.

STEMBANDKNOBBELS
Kleine knobbeltjes/ zwellingen van het slijmvlies, een soort eeltvormige verdikking. De stembanden kunnen hierdoor slecht(er) sluiten. Komt vooral voor bij vrouwen en kinderen.

STEMTHERAPIE
Het behandelen en verminderen van stemklachten of stemstoornissen (bijvoorbeeld heesheid, brok in de keel gevoel, vermoeide of zwakke stem, knobbels op de stembanden) door middel van diverse (logopedische) therapiemethodes gericht op onder andere houding, adem, stem en ontspanning. Het komt vaak voor dat de klacht is ontstaan door verkeerd stemgebruik of stemmisbruik, of soms is het juist een gevolg van bijvoorbeeld knobbeltjes of een poliep. Het op een goede manier leren gebruiken van de stem en ook het goed verzorgen van het stemapparaat zijn daarom tevens belangrijke onderdelen van stemtherapie.

STEMTRAINING
Het trainen van de stem is vaak preventief; door een goede stemtechniek aan te leren worden stemproblemen voorkomen. Dus wanneer je in de eerste instantie geen problemen ervaart met je stem maar bijvoorbeeld wel graag meer controle over je stem zou willen, of wanneer je jouw stem intensief gebruikt (bijvoorbeeld als zanger, leerkracht of callcentermedewerker) is het goed om te weten hoe je jouw stem het beste gebruikt en verzorgt. Ook kun je op zoek gaan naar de mogelijkheden van je stem.

STEMHYGIËNE
Net zoals de verzorging van je lichaam, verzorg je ook je stem(apparaat). Bepaalde leefgewoonten (zoals weinig slapen), stembelasting (een vertegenwoordiger gebruikt de stem intensief) en stemmisbruik (zoals schreeuwen, kuchen) kunnen de stem negatief beïnvloeden. Dit speelt vaak een grote rol bij een stemprobleem. Voor het onderhouden van je stem worden stemhygiëneadviezen besproken.

STEMVERMOEIDHEID
Het spreken of zingen kost veel moeite en vaak gaat dit samen met bijvoorbeeld heesheid, een droog gevoel in de keel of het wegvallen van de stem. Er is veel inspanning nodig om geluid te maken of de stem is al heel snel ‘moe’, alsof je stem je in de steek laat.

STROTTENHOOFDMASSAGE
Oftewel manuele facilitatie van de larynx. Strottenhoofdmassage is met name binnen de stemtherapie een hulpmiddel om spierspanning in het strottenhoofdgebied te diagnosticeren en te verminderen. Het helpt om weer terug tot de basisspanning te komen; je breekt eigenlijk in op spanningsniveau om weer tot basisspanning te komen. Hierdoor gaat het spreken en/of zingen (weer) gemakkelijker. Wordt vaak toegepast om het brok-in-de-keel-gevoel te verminderen.

SCHOR
Verslechterde stemkwaliteit met afwijkende klank van de stem. Vaak is er een rauw, raspend, oftewel een grove ruis te horen.

STRESS
Het ervaren van stress, spanning of emotie (in welke mate dan ook) kan invloed hebben op ons lijf, onze adem en/ of onze stem. Voorbeelden van klachten die kunnen ontstaan zijn hyperventilatie of andere ademmoeilijkheden, veel spierspanning in keel-, hals- en schoudergebied met misschien ook een brok in de keel-gevoel, veel moeite moeten doen om stem te geven of het wegvallen van de stem enzovoorts.

U

UITSPRAAK
Ook wel articulatie/ articuleren. Een nauwkeurige, duidelijke manier van spreken door een juiste opeenvolging en vorming van spraakklanken. Deze klanken worden geproduceerd in de mond- en keelholte en zorgen onder andere voor een betere verstaanbaarheid.

Z

ZANGCOACHING
Zangcoaching bij Stemcentrum Francis is gebaseerd op logopedische inzichten en kennis. Samen wordt bekeken hoe de zangtechnieken en zangkwaliteiten zich (verder) kunnen ontwikkelen. Belangrijk onderdeel hierbij is zingen op een gezonde manier.

 

De begrippenlijst wordt zo nu en dan aangevuld. Mis jij een woord in deze lijst? Laat het mij weten.